
Visuele lasinspectie (VT) volgens ISO 17637
Visuele inspectie is de eerste en vaak belangrijkste controle van een las. Wanneer inspecteer je, waar let je op en wie mag het doen?
Wat is visuele lasinspectie?
Voordat een las ultrasoon of met röntgen wordt onderzocht, kijkt er eerst iemand naar. Visuele inspectie (VT) is de eerste en meest gebruikte vorm van niet-destructief onderzoek. In dit artikel lees je hoe VT volgens ISO 17637 werkt, waar de inspecteur op let en wie de inspectie mag uitvoeren.
Bij visuele inspectie beoordeel je een las met het oog, eventueel met hulpmiddelen zoals een loep, een lamp of een lasmeter. De norm hiervoor is ISO 17637. Die beschrijft hoe je smeltlassen in metalen visueel onderzoekt: onder welke omstandigheden, met welke hulpmiddelen en wat je vastlegt.
VT is snel en goedkoop, en je vindt er veel fouten al vroeg mee. Voor veel lassen is het zelfs de enige controle. Bij zwaardere eisen volgt nog ander onderzoek, maar ook dan begint het met VT. Een las die visueel al niet voldoet, moet eerst worden hersteld.

Voor, tijdens en na het lassen
Visuele inspectie gebeurt meestal aan de afgewerkte las, maar vooraf en tussendoor kun je veel problemen voorkomen. Hoeveel je controleert en op welke momenten, bepaalt de toepassingsnorm of het project.
- Voor het lassen: naadvorm, naadhoek, opening en uitlijning, een schone lasnaad, het juiste materiaal en toevoegmateriaal, en de hechtlassen.
- Tijdens het lassen: de grondlaag, het reinigen tussen de lagen, de voorwarm- en tussenlaagtemperatuur, en of er volgens de WPS wordt gewerkt.
- Na het lassen: de afgewerkte las op onvolkomenheden en maatvoering, inclusief de doorlassing aan de wortelzijde als die bereikbaar is.
Bij sommige staalsoorten en diktes kunnen waterstofscheuren pas later ontstaan. De toepassingsnorm schrijft dan een wachttijd voor tussen het lassen en de eindinspectie.
Waar let de inspecteur op?
De inspecteur zoekt naar onvolkomenheden aan het oppervlak en beoordeelt de vorm en de maat van de las. Veelvoorkomende bevindingen zijn:
- scheuren;
- bindingsfouten en onvoldoende doorlassing aan de wortel;
- porositeit aan het oppervlak;
- randinkarteling;
- te veel of te weinig lasmetaal, en bij hoeklassen een te kleine of te grote a-hoogte;
- eindkraters bij start en stop;
- lasspatten, slakresten en ontstekingsplekken naast de las;
- uitlijnfouten en vervorming.
Of een bevinding acceptabel is, hangt af van het afgesproken kwaliteitsniveau. Voor staal is dat meestal ISO 5817, met de niveaus B, C en D. In ons artikel over de kwaliteitsniveaus van ISO 5817 lees je wat die niveaus betekenen. Voor aluminium geldt ISO 10042.
De juiste omstandigheden en hulpmiddelen
Goed kijken vraagt om goede omstandigheden. ISO 17637 stelt daarvoor duidelijke eisen.

- Licht: minimaal 350 lux op het oppervlak; 500 lux wordt aanbevolen.
- Afstand en hoek: je oog binnen 600 mm van het oppervlak, onder een kijkhoek van minstens ongeveer 30°.
- Slecht bereikbare plekken: gebruik een spiegel, een endoscoop of een camera.
Een inspecteur heeft daarnaast een paar vaste hulpmiddelen bij de hand: een lasmeter voor a-hoogte, overdikte en randinkarteling, een liniaal of schuifmaat, een loep en een goede lamp. De bevindingen leg je vast in een inspectierapport, met de identificatie van de las, de gebruikte criteria en het resultaat.
Wie mag inspecteren? VT level 2 en level 3
Iedere lasser kijkt kritisch naar zijn eigen werk, en dat is belangrijk. Maar voor een formele inspectie vragen opdrachtgevers en normen vaak om personeel dat gecertificeerd is volgens ISO 9712. Die norm kent drie niveaus:
- Level 1: voert inspecties uit volgens een schriftelijke instructie, maar kiest de methode niet en beoordeelt de resultaten niet zelf.
- Level 2 (VT2): voert inspecties uit, beoordeelt de resultaten aan de acceptatiecriteria en rapporteert. Een level 2 kan ook instructies voor level 1 schrijven.
- Level 3 (VT3): stelt procedures op en beoordeelt ze, kiest methoden en technieken, en begeleidt inspectieteams.
Een gecertificeerde inspecteur moet ook goed kunnen zien. ISO 9712 vraagt een test van het zien op korte afstand en van het kleurenzien. De test voor het zien op korte afstand moet na de certificering elk jaar opnieuw.
Zoek je een inspecteur voor een project? Lees meer over VT level 2 en VT level 3. Voor de jaarlijkse oogtest volgens ISO 9712 kun je ook bij ons terecht.
VT en andere NDO-methoden
VT ziet alleen wat aan het oppervlak zichtbaar is. Voor fouten onder het oppervlak of binnen in de las zijn andere methoden nodig. ISO 17635 geeft de algemene regels voor de keuze.
| Methode | Wat je ermee vindt | Uitvoering | Acceptatie |
|---|---|---|---|
| VT (visueel) | Zichtbare onvolkomenheden en maatafwijkingen | ISO 17637 | ISO 5817 |
| PT (penetrant) | Scheurtjes en poriën die open zijn naar het oppervlak | ISO 3452-1 | ISO 23277 |
| MT (magnetisch) | Fouten aan of net onder het oppervlak van magnetiseerbaar staal | ISO 17638 | ISO 23278 |
| UT (ultrasoon) | Inwendige fouten, zoals bindingsfouten en scheuren | ISO 17640 | ISO 11666 |
| RT (radiografie) | Inwendige fouten, zoals porositeit en slakinsluitingen | ISO 17636-1 en -2 | ISO 10675-1 |
Welke methode je gebruikt en welk deel van de lassen je onderzoekt, staat in de toepassingsnorm of het project, bijvoorbeeld EN 1090-2 voor staalconstructies. Lees daarover meer in ons artikel over de lascoördinator en EN 1090.
Marnix Sombroek
Specialist in lascoördinatie, lasinspectie en lasserkwalificaties
- IWT
- IWI-C
- VT-3
Marnix is je aanspreekpunt bij Sombroek W.E. voor vragen over lastechniek, inspectie en kwalificaties. In dit artikel maakt hij de verbinding tussen normeisen en de keuzes die je in de werkplaats maakt. Bespreek voor advies over jouw situatie altijd je werkzaamheden, certificaat en projecteisen.
Bronnen en verantwoording
- ISO 17637:2016: visueel onderzoek van smeltlasverbindingen.
- ISO 17635:2025: algemene regels voor niet-destructief onderzoek van lassen.
- ISO 9712:2021: kwalificatie en certificering van NDO-personeel.
Deze uitleg is algemeen en vervangt de norm niet. De toepasselijke normeditie, je certificaat en de projecteisen zijn bepalend.
De vermelde specialismen en kwalificaties sluiten aan op de bedrijfsinformatie van Sombroek W.E. Bronlinks met ↗ openen in een nieuw tabblad.