Lassers en inspecteur bekijken lasdocumenten op een lastafel
Feitjes & Weetjes

WPS, WPQR en lasserskwalificatie: wat is het verschil?

WPS, pWPS, WPQR en lassercertificaat worden vaak door elkaar gehaald. We zetten de begrippen op een rij en leggen uit wanneer je wat nodig hebt.

GepubliceerdCirca 3 minuten leestijd

De begrippen in het kort

Wie met gecertificeerd laswerk te maken krijgt, hoort al snel afkortingen als WPS, pWPS en WPQR. Ze worden vaak door elkaar gebruikt, terwijl ze elk iets anders vastleggen. In dit artikel zetten we de begrippen op een rij en lees je wanneer je wat nodig hebt.

Kort gezegd: de WPS beschrijft hoe er gelast wordt, de WPQR bewijst dat die methode werkt en het lassercertificaat bewijst dat de lasser het kan.

Laptop met lasgegevens van Sombroek W.E. naast een lastafel
Lasgegevens en testresultaten worden vastgelegd in de WPQR.
DocumentWat legt het vast?Norm
pWPSEen voorstel voor een lasmethode, nog niet bewezenISO 15609-1
WPQRHet verslag van de kwalificatie: het proefstuk en de testresultatenISO 15614-1 of een andere route uit ISO 15607
WPSHet goedgekeurde lasvoorschrift voor de werkvloerISO 15609-1
LassercertificaatHet bewijs dat de lasser volgens een WPS kan lassenISO 9606-1

WPS: het recept voor de las

Een WPS (Welding Procedure Specification) is de werkinstructie voor de lasser. Hierin staan alle variabelen die de kwaliteit van de las bepalen: basismateriaal en dikte, lasproces, toevoegmateriaal, beschermgas, laspositie, naadvorm, stroom en spanning, voorwarm- en tussenlaagtemperatuur en de laagopbouw. Voor booglassen is de opzet van een WPS beschreven in ISO 15609-1.

Een WPS is pas bruikbaar in de productie als hij gekwalificeerd is. Daarvoor heb je een WPQR nodig.

Van pWPS naar WPQR: het bewijs

Je begint met een pWPS: een voorlopige WPS. Volgens die pWPS wordt een proefstuk gelast, dat daarna uitgebreid wordt onderzocht. Denk aan visuele inspectie, röntgen- of ultrasoononderzoek, trek- en buigproeven, kerfslagproeven, hardheidsmetingen en macro-onderzoek. Zijn de resultaten goed, dan worden ze vastgelegd in een WPQR (Welding Procedure Qualification Record). Op basis daarvan stel je een of meer WPS’en op binnen het kwalificatiebereik.

De bekendste route is een lasmethodekwalificatie volgens ISO 15614-1, ook wel LMK genoemd. ISO 15607 noemt daarnaast andere routes, zoals beproefde toevoegmaterialen (ISO 15610), eerdere laservaring (ISO 15611), een standaardlasmethode (ISO 15612) en een voorproductietest (ISO 15613). Die alternatieven zijn beperkter toepasbaar. Of je ze mag gebruiken, hangt af van de applicatienorm of het contract.

Lasserskwalificatie: kan de lasser het?

Een gekwalificeerde lasmethode zegt nog niets over de vaardigheid van de lasser. Daarvoor is er de lasserskwalificatie, voor staal volgens ISO 9606-1. De lasser last een proefstuk volgens een WPS, onder toezicht van een examinator. Op het certificaat staat precies waarvoor de lasser gekwalificeerd is: het proces, het type las, de groep van het toevoegmateriaal, de dikte, de diameter en de positie.

Het belangrijkste verschil: bij een lasmethodekwalificatie gaat het om de methode, bij een lasserskwalificatie om de persoon. Een lasser die het proefstuk voor een lasmethodekwalificatie met goed resultaat last, kan onder voorwaarden ook daarmee gekwalificeerd worden voor het bijbehorende bereik. Voor operators van gemechaniseerde en geautomatiseerde lasinstallaties geldt een aparte norm: ISO 14732.

Marnix Sombroek bij een lastafel met proefstukken en documenten
Proefstukken en documentatie worden samen beoordeeld.

Wat vraagt EN 1090?

Bij staalconstructies volgens EN 1090-2 hangt veel af van de uitvoeringsklasse (EXC). Vanaf EXC2 moet er gelast worden volgens gekwalificeerde lasmethodes en moet de lascoördinatie geregeld zijn. Lassers moeten gekwalificeerd zijn volgens ISO 9606-1. Het kwaliteitssysteem voor het lassen sluit aan op ISO 3834: deel 4 voor EXC1, deel 3 voor EXC2 en deel 2 voor EXC3 en EXC4.

Veelgemaakte misverstanden

  • “Mijn lassers zijn gecertificeerd, dus mijn lasmethodes ook.” Nee, dat zijn twee aparte kwalificaties.
  • “Een WPQR is hetzelfde als een WPS.” Nee, de WPQR is het bewijs, de WPS is het voorschrift voor de werkvloer.
  • “Eén WPQR dekt alles.” Een WPQR heeft een kwalificatiebereik. Daarbuiten, bijvoorbeeld bij een andere materiaalgroep, een groter diktebereik of een ander proces, heb je een nieuwe kwalificatie nodig.
  • “Een lassercertificaat is onbeperkt geldig.” Nee, het moet elke 6 maanden worden bevestigd en periodiek worden verlengd. Lees meer in hoe lang is je lascertificaat geldig?
Lasmethodes of lassers kwalificeren?Sombroek W.E. begeleidt lasmethodekwalificaties (LMK/WPQR) en neemt lasproeven af volgens ISO 9606-1, in onze lasbox in Heerhugowaard of bij jou op locatie. Je krijgt binnen 24 uur een reactie.
Sombroek Welding Engineering Marnix Sombroek van Sombroek W.E.
Geschreven door

Marnix Sombroek

Specialist in lascoördinatie, lasinspectie en lasserkwalificaties

  • IWT
  • IWI-C
  • VT-3

Marnix is je aanspreekpunt bij Sombroek W.E. voor vragen over lastechniek, inspectie en kwalificaties. In dit artikel maakt hij de verbinding tussen normeisen en de keuzes die je in de werkplaats maakt. Bespreek voor advies over jouw situatie altijd je werkzaamheden, certificaat en projecteisen.

Gepubliceerd
Laatst aangepast

Bronnen en verantwoording

  1. TWI: kwalificatie van lasmethodes en alternatieve routes.
  2. TWI: verschil tussen lasmethode- en lasserskwalificatie.
  3. TWI: CE-markering, EN 1090 en ISO 3834.

Deze uitleg is algemeen en vervangt de norm niet. De toepasselijke normeditie, je certificaat en de projecteisen zijn bepalend.

De vermelde specialismen en kwalificaties sluiten aan op de bedrijfsinformatie van Sombroek W.E. Bronlinks met ↗ openen in een nieuw tabblad.