
Egzamin spawalniczy ISO 9606-1: jak dobrze się przygotować
Jak przebiega egzamin spawalniczy wg ISO 9606-1, na co zwraca uwagę egzaminator i jak zdać go za pierwszym razem? Osiem praktycznych wskazówek.
Co właściwie sprawdza egzamin spawalniczy?
Egzamin spawalniczy decyduje o tym, czy wkrótce będą Państwo mieli certyfikat spawalniczy. Dobra wiadomość: przy dobrym przygotowaniu szanse na zdanie są duże. W tym artykule wyjaśniamy, jak przebiega egzamin wg ISO 9606-1, na co zwraca uwagę egzaminator i co można zrobić, aby zdać za pierwszym razem.
Egzamin wg ISO 9606-1 sprawdza umiejętności spawacza: czy potrafi on wykonać spoinę dobrej jakości zgodnie z instrukcją technologiczną spawania (WPS)? Egzaminator ocenia nie tylko efekt końcowy, ale też sposób pracy. Czy spawacz przestrzega WPS, pracuje starannie i panuje nad procesem?
Złącze próbne od razu wyznacza zakres certyfikatu: metodę spawania, rodzaj spoiny (czołowa lub pachwinowa), blachę lub rurę, grubość, średnicę i pozycję spawania. Dlatego warto z góry, razem z organizacją egzaminacyjną, dobrać złącze próbne odpowiadające faktycznie wykonywanej pracy. Chcą Państwo objąć kilka średnic lub grubości naraz? Polecamy artykuł o certyfikacie kombinowanym 141.

Tak przebiega egzamin
- Przygotowanie. Spawacz otrzymuje (p)WPS, materiał i złącze próbne. Egzaminator zapisuje dane i oznacza złącze.
- Spawanie pod nadzorem. Egzaminator jest obecny podczas spawania. Spoinę wykonuje się zgodnie z WPS, w uzgodnionej pozycji.
- Przerwanie i ponowne zajarzenie. W złączu próbnym musi się znaleźć co najmniej jedno przerwanie i ponowne zajarzenie łuku, zarówno w warstwie przetopowej, jak i licowej. To miejsce jest oznaczane, aby można je było później ocenić.
- Badanie wizualne. Każde złącze próbne najpierw poddaje się badaniu wizualnemu wg ISO 17637.
- Badania dodatkowe. W zależności od metody i rodzaju spoiny następuje np. badanie radiograficzne, próba zginania lub próba łamania. Przy spoinie pachwinowej jest to zwykle próba łamania lub badanie makroskopowe.
- Certyfikat. Jeśli wszystko spełnia wymagania, wydawany jest certyfikat.
Na co zwraca uwagę egzaminator?
Ocena odbywa się na podstawie ISO 5817. Na egzaminie spawalniczym obowiązuje z reguły poziom jakości B, czyli najbardziej rygorystyczny. Dla kilku niezgodności kształtu, takich jak nadmierny nadlew lica czy zbyt wypukła spoina pachwinowa, obowiązuje poziom C. Co oznaczają te poziomy, wyjaśniamy w artykule o poziomach jakości ISO 5817.
- Pęknięcia i przyklejenia: niedopuszczalne.
- Warstwa przetopowa: wystarczający przetop, bez przyklejeń i podtopień grani.
- Podtopienia i porowatość: tylko w wąskich granicach.
- Przerwanie i ponowne zajarzenie: prawidłowe połączenie, bez przyklejenia i kraterów.
- Kształt spoiny: łagodne przejście do materiału rodzimego, a przy spoinach pachwinowych właściwa grubość spoiny (wymiar a).
Egzaminator może też przerwać egzamin, np. gdy spawacz wyraźnie odbiega od WPS lub potrzebne są większe naprawy.
8 wskazówek, aby zdać za pierwszym razem

- Ćwicz na takim samym złączu. Wcześniej spawaj ten sam materiał, tę samą grubość i w tej samej pozycji. Szczególnie pozycja pionowa z dołu do góry (PF) i pułapowa (PE) wymagają praktyki.
- Dokładnie przeczytaj WPS. Natężenie prądu, napięcie, spoiwo, gaz, podgrzewanie i kolejność ściegów: trzymaj się podanych wartości.
- Zadbaj o czysty rowek. Usuń zgorzelinę, rdzę, olej i wilgoć. Sprawdź kąt ukosowania, wysokość progu i odstęp.
- Dobrze sczepiaj. Mocne i dobrze rozmieszczone sczepiny zapobiegają zamykaniu się odstępu.
- Zwróć szczególną uwagę na przetop. Wiele egzaminów kończy się niepowodzeniem z powodu braku przetopu lub przyklejenia w grani.
- Ćwicz przerwanie i ponowne zajarzenie. Lekko zeszlifuj koniec ściegu i zajarz łuk nieco przed nim, aby połączenie było płynne.
- Czyść między warstwami. Dokładnie usuwaj żużel i tlenki, zwłaszcza przy spawaniu elektrodą otuloną i drutem proszkowym.
- Pracuj spokojnie. Nie daj się poganiać. Drobne niezgodności w warstwie przetopowej i wypełniających można zeszlifować tylko za zgodą egzaminatora; warstwę licową zostawia się bez zmian.
Po egzaminie: utrzymanie ważności certyfikatu
Zdane? Teraz trzeba pilnować terminów. Certyfikat ISO 9606-1 wymaga potwierdzenia co 6 miesięcy, a w zależności od metody przedłużenia ponownej oceny po 2 lub 3 latach. Jak to działa, wyjaśniamy w artykule jak długo ważny jest certyfikat spawalniczy? Dzięki aplikacji LAS-ID certyfikaty są zawsze w telefonie, a powiadomienie przychodzi na czas.
Marnix Sombroek
Specjalista ds. koordynacji spawania, inspekcji spoin i kwalifikacji spawaczy
- IWT
- IWI-C
- VT-3
Marnix jest osobą kontaktową w Sombroek W.E. w sprawach technologii spawania, inspekcji i kwalifikacji. W tym artykule łączy wymagania normy z decyzjami podejmowanymi w warsztacie. W celu uzyskania porady dotyczącej konkretnej sytuacji zawsze warto omówić wykonywane prace, certyfikat i wymagania projektu.
Źródła i uzasadnienie
- NEN-EN-ISO 9606-1: egzamin kwalifikacyjny spawaczy, spawanie stali.
- ISO 5817:2023: poziomy jakości niezgodności w złączach spawanych.
- TWI: porównanie EN 287-1 i ISO 9606-1.
To objaśnienie ma charakter ogólny i nie zastępuje normy. Decydujące są obowiązujące wydanie normy, certyfikat oraz wymagania projektu.
Wymienione specjalizacje i kwalifikacje odpowiadają informacjom o firmie Sombroek W.E. Linki do źródeł oznaczone ↗ otwierają się w nowej karcie.