
Lasprocessen 111, 135, 136 en 141 uitgelegd
Wat betekenen de nummers 111, 135, 136, 138 en 141 op je WPS en lascertificaat, en wanneer heb je voor een ander lasproces een nieuwe lasproef nodig?
Waar komen de procesnummers vandaan?
Op je lascertificaat, je WPS en vaak ook op tekeningen staat het lasproces als een nummer: 111, 135 of 141. Dat nummer bepaalt mee wat je met je certificaat mag lassen. In dit artikel lees je wat de meest gebruikte procesnummers betekenen en wanneer je voor een ander proces een nieuwe lasproef nodig hebt.
De nummers komen uit ISO 4063. Die norm geeft elk las- en snijproces een vast referentienummer van maximaal drie cijfers. Het eerste cijfer is de hoofdgroep: een 1 staat voor booglassen, een 3 voor gassmeltlassen. Elk volgend cijfer maakt het proces preciezer.
Omdat iedereen dezelfde nummers gebruikt, kan iedereen een WPS of certificaat lezen, in welk land dan ook. Een Duitse opdrachtgever en een Poolse lasser weten allebei wat ‘135’ betekent.

De procesnummers die je het vaakst tegenkomt
Op lascertificaten voor staal zie je vooral deze processen:
| Nummer | Proces | In de praktijk |
|---|---|---|
| 111 | Booglassen met beklede elektrode (elektrodelassen) | Robuust en draagbaar; veel gebruikt op locatie en bij montage. |
| 114 | Booglassen met zelfbeschermende gevulde draad | Gevulde draad zonder beschermgas, handig buiten bij wind. |
| 121 | Onderpoederlassen met massieve draad | Gemechaniseerd lassen van lange, dikke naden. |
| 131 | MIG-lassen met massieve draad | Lassen onder inert gas, onder meer bij aluminium. |
| 135 | MAG-lassen met massieve draad | Het werkpaard in de staalbouw en de constructiewerkplaats. |
| 136 | MAG-lassen met gevulde draad (flux cored) | Hoge neersmelt en goed te lassen in positie, met slak op de rups. |
| 138 | MAG-lassen met metaalgevulde draad (metal cored) | Hoge neersmelt met weinig slak. |
| 141 | TIG-lassen met toevoegdraad of -staaf | Nauwkeurig en schoon; vaak voor grondlagen in leidingwerk en voor rvs. |
| 142 | TIG-lassen zonder toevoegmateriaal | Dun materiaal en randnaden. |
| 311 | Autogeen lassen (zuurstof-acetyleen) | Dunwandige leidingen en reparatiewerk. |
Zie je in een document letters zoals MMA, MAG, SMAW of GTAW? Dat zijn afkortingen voor dezelfde processen. Amerikaanse codes, zoals AWS D1.1 en ASME IX, gebruiken vooral die afkortingen.
Wat betekent het proces voor je lascertificaat?
Volgens ISO 9606-1 is het lasproces een essentiële variabele. Een lasproef kwalificeert je in principe voor één proces. Wil je met een ander proces lassen, dan heb je daarvoor een nieuwe lasproef nodig. Er zijn een paar uitzonderingen:
- Massieve en metaalgevulde draad. Bij MAG-lassen dekken massieve draad (135) en metaalgevulde draad (138) elkaar, in beide richtingen. Hetzelfde geldt bij onderpoederlassen (121 en 125).
- Kortsluitboog. Bij 131, 135 en 138 dekt een proef met kortsluitboog (short arc) ook de sproeiboog en de overgangsboog, maar niet andersom.
- Met en zonder toevoegmateriaal. Een proef met toevoegmateriaal dekt ook lassen zonder toevoegmateriaal, maar niet andersom.
Ook het toevoegmateriaal telt mee. Bij elektrodelassen (111) en bij lassen met gevulde draad (114 en 136) bepaalt het type bekleding of vulling, bijvoorbeeld basisch of rutiel, mede het bereik van je certificaat. En staat er ‘135’ op je certificaat, dan mag je daarmee niet zomaar met gevulde draad (136) lassen.
Meerdere processen in één proefstuk
Bij leidingwerk is een combinatie gebruikelijk: de grondlaag met TIG (141) en de vul- en afdeklagen met elektrode (111) of MAG (135). Je kunt die combinatie in één proefstuk kwalificeren. Op het certificaat staat dan bijvoorbeeld ‘141/111’.
Let op: het diktebereik geldt dan per proces. Het hangt af van de laagdikte die je met dat proces hebt gelegd. Leg je met 141 alleen een dunne grondlaag, dan is je bereik voor 141 ook beperkt. In ons artikel over het combi-lascertificaat 141 lees je hoe je dat slim aanpakt.
In een proefstuk met meerdere processen moet voor elk proces minstens één stop en herstart zitten. Die plekken worden gemarkeerd, zodat de examinator ze later kan beoordelen.

Welk proces kies je voor je lasproef?
Kies het proces dat je echt gebruikt in je werk, of dat je opdrachtgever voorschrijft. Twijfel je? Kijk dan naar de WPS van het project: daarin staan het proces, het toevoegmateriaal en de posities. Lees ook ons artikel over het verschil tussen WPS, WPQR en lasserskwalificatie.
- Kijk naar de WPS van het werk. Het proces op je certificaat moet passen bij het proces in de WPS.
- Denk aan combinaties. Last je leidingen met een TIG-grondlaag? Kwalificeer dan de combinatie in één proefstuk.
- Kies je bereik bewust. Proces, dikte, diameter en positie bepalen samen wat je mag lassen. Bespreek dat vooraf met de examenorganisatie.
- Bereid je goed voor. In het artikel lasproef ISO 9606-1: zo bereid je je goed voor vind je acht praktische tips.
Heb je certificaten voor verschillende processen, dan raak je al snel het overzicht kwijt. In de LAS-ID-app staan al je certificaten op één plek, en je krijgt op tijd een melding voordat er een afloopt.
Marnix Sombroek
Specialist in lascoördinatie, lasinspectie en lasserkwalificaties
- IWT
- IWI-C
- VT-3
Marnix is je aanspreekpunt bij Sombroek W.E. voor vragen over lastechniek, inspectie en kwalificaties. In dit artikel maakt hij de verbinding tussen normeisen en de keuzes die je in de werkplaats maakt. Bespreek voor advies over jouw situatie altijd je werkzaamheden, certificaat en projecteisen.
Bronnen en verantwoording
- ISO 4063:2023: nomenclatuur en referentienummers van las- en snijprocessen.
- NEN-EN-ISO 9606-1: kwalificatie van lassers voor het smeltlassen van staal.
- TWI: vergelijking van EN 287-1 en ISO 9606-1.
Deze uitleg is algemeen en vervangt de norm niet. De toepasselijke normeditie, je certificaat en de projecteisen zijn bepalend.
De vermelde specialismen en kwalificaties sluiten aan op de bedrijfsinformatie van Sombroek W.E. Bronlinks met ↗ openen in een nieuw tabblad.